25 Eki 2021

Malzemeci Amca

Tüm Mühendislik Ders Notları

KALİTE STANDARTLARI

Üretilen mal ve hizmetlerin kalitesi kadar aynı kalitede üretilmesini sürdürebilmekte önemlidir.Bu durum kalitenin güvence altına alınmasını ve standartlaşmayı zorunlu duruma getirmiştir.

Üretilen mal ve hizmetlerin kalitesi kadar aynı kalitede üretilmesini sürdürebilmekte önemlidir.

Bu durum kalitenin güvence altına alınmasını ve standartlaşmayı zorunlu duruma getirmiştir.

Bu amaçla ulusal ve uluslar arası platformda bu işi yapan (kaliteyi belgeleyen) kuruluşlar oluşturulmuştur.

  • Uluslar arası standartizasyon örgütü (ISO)
  • Türk Standartları Enstitüsü (TSE)

Kalite dinamik bir kavram olmakla beraber kabuller zamanla değişebilir.

Sunulan hizmet ya da ürünün her defasında aynı kalite düzeyinde olmasını sağlayabilmek için süreçlerin de standart hale getirilmesi gerekmektedir.

Eski zamanlarda da kalite konusu düşünülmüş fakat yakın tarihte daha önemli hale gelmiştir.

2. Dünya savaşı sırasında müttefiklerin birbirlerinin ürettiği parçaları kullanamaması standartlaşma ihtiyacını göz önüne getirmiş.

İlerleyen zamanla ülkeler arası teknolojik, siyasal, askeri ve ticari ilişkilerin artması nedeniyle ülkeler arasındaki uyumsuzlukları kaldırabilmek için standardizasyon zorunluluk haline gelmiştir.

Standardizasyon Tanımı

Belirli bir faaliyetle ilgili olarak ekonomik fayda sağlamak üzere bütün ilgili tarafların yardımı ve işbirliği ile belirli kurallar koyma ve bu kuralları uygulama işlemidir.

Standart ise; Standardizasyon çalışması sonucunda ortaya çıkan doküman veya esere standart adı verilmektedir.

  • Standartların uluslar arası ticarette uyumunu sağlamak amacı ile uluslar arası standartizasyon örgütü kurulmuştur (ISO)
  • Ülkemizde ise standardizasyon çalışmalarını yürütmek için Türk Standartları Enstitüsü (TSE) kurulmuş ve ISO’ya üye olmuştur.

ISO’nun amaçları
1.Uluslar arası mal ve hizmet alış verişini kolaylaştırmak
2.Bilimsel, teknik ve ekonomik alanlarda karşılıklı anlaşmayı sağlamak
amacıyla dünyada standardizasyonu geliştirmek.

Standardizasyonun üreticiye faydaları

  • İşletmede kalite artar
  • Kayıp ve artıklar en az seviyeye iner
  • Ham maddenin verimli kullanılmasına imkan verir.
  • Depolamayı ve taşımayı kolaylaştırır.
  • İş kazalarını azaltır
  • Kredi imkanlarını çoğaltır.
  • Personelin kendine tanımlanmış işte uzmanlaşmasını sağlar.
  • Standart ürün ve prosesler seri üretime imkan sağlayacağı için üretim miktarı artırılarak ölçek ekonomisinden yararlanılabilir (bu durum karı ürün fiyatını artırmadan artırır.)

** Tüm maddeler üreticinin rekabet ortamında avantajlı olmasını sağlar.

Standardizasyonun Tüketiciye Faydaları

  • Tüketicinin aldatılması engellenir.
  • Birim maliyetlerinin azaltılması ucuz mal imkanı sağlar
  • Standart olan farklı ürünleri karşılaştırmak kolaylaşır.
  • Tüketici ve çevre güvenliği artar.

Standardizasyonun Ülke Ekonomisine Faydaları

  • Verimliliği ve karlılığı artırdığında milli gelire katkı sağlar.
  • Standardizasyon kötü malı piyasadan kovar.
  • Dünya piyasalarının isteklerini karşılayabilecek yerel standartlar ihracat açısından rekabet gücünü yükseltir.

Standartların Amaçları

  • İşgücü, hammadde, enerji v.b. girdilerin çıktılara oranının ekonomik düzeyde olmasını sağlamak
  • Tüketicilerin gereksinimlerine göre üretilen malın, belirli bir kalite düzeyininin üzerinde üretilmesini sağlamak.
  • İnsanlar için güvenlik ve sağlık kurallarına uygunluğunu denetlemek.
  • Uluslararası ticarette sorunları azaltmak

Standartların Çeşitleri

Madde standartları: Ham maddelere ilişkin standartlardır (ör:cevher.)
Mamul standartları: Üretilmiş ürüne ait standartlardır.
Mahsul standartları: Tarım ürünleri için kullanılan standartlardır.
Usul (metot) standartları: Bir mal veya hizmetin ortaya konma biçimi, bir işlemin ya da denetimin yapılış koşullarını belirleyen standartlardır.
Hizmet standartları: Hizmetin sunulma biçimi, yeri, zamanı gibi müşteri tatminini sağlayacak şekilde belirlenmesi ile ilgili olarak düzenlenen standartlardır.

Uygulama Şekillerine Göre Standartlar

1.İsteğe Bağlı Standartlar: Standartizasyon kuruluşları tarafından ortaya konan ancak uygulanmadığında yasal cezası olmayan standartlardır.

2.Zorunlu Standartlar: Uyulmadığında yasal yaptırımları olan standartlardır. Ör: insan sağlığı ve güvenliğini ilgilendiren dolayısıyla kamu yararına yönelik mal ve hizmet standartları.

Uygulama Alanlarına Göre Standartlar

1.İşletme Standartları: Kuruluşlar düzeni ve kaliteyi sağlamak amacıyla kendi bünyeleri içerisinde belli standartları kabul edebilir.Amaç verimliliği artırmaktır. Çoğu kez işletmelerce rekabeti sağlamak için gizli tutulur.

2.Endüstriyel Standartlar: Aynı cins malı üreten işletmelerin ortak kullandıkları standart türüdür.

3.Milli Standartlar: Sadece ilgili ülke içerisinde geçerli olan ve başka ülkelerde de geçerli olabilmesi için denkliği kabul edilmiş olması gereken standartlardır.

4.Bölgesel Standartlar: Ticari ya da bölgesel faktörlerin tesiriyle bir topluluk üyesi olan ülkeleri içine alan bir bölgede geçerli olan standartlardır. Ör:Avrupa elektrik standartları koordinasyonu komitesi (CENEL).

5.Uluslararası Standartlar: Dünya genelinde geçerliliği bulunan standartlardır. Ör: ISO standartları.

Standardizasyonun İlkeleri

  • Hazırlanan standartlar genel kabul görmelidir
  • Çoğunluğun yararına olmalıdır.
  • Standart zamanla günün koşullarına uyarlanmalı revizyona tabi tutulmalıdır.
  • Zorunlu hale getirilen bir ulusal standardın ülkenin özel koşulları göz önüne alınarak standartlaştırılması gerekir.
  • Zorlaştırma değil düzenleme ve basitleştirme sağlamalıdır.