18 Eyl 2021

Malzemeci Amca

Tüm Mühendislik Ders Notları

Özel Çelikler Ders Notları (pdf) ve Vize-final Soruları

Çelikleri çeşitli bakımlardan sınıflandırmak mümkündür. Ancak genellikle çelikler alaşımsız (sade karbonlu) ve alaşımlı olmak üzere iki büyük guruba ayrılabilir. Alaşımsız çelikler demir, karbon ve mangan'dan oluşmuşlardır.

ÇELİKLERİN SINIFLANDIRILMASI
Çelikleri çeşitli bakımlardan sınıflandırmak mümkündür. Ancak genellikle çelikler alaşımsız (sade karbonlu) ve alaşımlı olmak üzere iki büyük guruba ayrılabilir. Alaşımsız çelikler demir, karbon ve mangan’dan oluşmuşlardır.

Bunların yanı sıra az miktarda silisyum, fosfor ve kükürt gibi elementler bulunsa da bunlar çeliğin esasını meydana getirmezler. Alaşımlı çelikler karbon ve manganın dışında, çeliğin özelliklerini değiştirecek miktarda, nikel, krom, vanadyum, molibden ve wolfram gibi elementleri bünyelerinde bulundururlar.

TS 1111 (DIN 17 007)’e göre çelikler altı gruba ayrılmıştır. Bunlar:


1-Kütle Çelikleri: Genel maksatlar için kullanılan, çekme mukavemeti ile tanımlanan, bileşimi esas alınmayan ve genellikle içindeki fosfor (P) ve kükürt (S) miktarları % 0.05’den daha fazla olan çeliklerdir.


2-Sade Karbonlu Çelikler (Alaşımsız çelikler): Bileşiminde karbondan başka genellikle aşağıda belirtilen üst sınırları aşmayan elementler (bunlar çelik imalinde teknolojik ve ekonomik zorunluluklar sebebiyle katılması gereken veya giderilmesi mümkün olamayan elementlerdir) bulunan ve içinde özel maksatlarla başka elementler bulunmayan çeliklerdir.

3-Kalite Çelikleri: Kimyasal bileşimi ile beraber mekanik özellikleri esas alınan ve içinde genellikle fosfor ve kükürt miktarlarının her biri % 0,050’den az olan (otomat çelikleri hariç), sıcak şekillendirildikten sonra gerektiğinde ısıl işlem uygulanabilen çeliklerdir.


4-Asal çelikler: Bileşiminde fosfor ve kükürt miktarları genellikle % 0,035 ve daha az olan ve istenen mekanik özellikleri ısıl işlemden sonra kazanan çeliklerdir. Kalite çelikleri, alaşımsız (sade karbonlu) ve az alaşımlı; asal çelikler ise, alaşımsız, az alaşımlı ve yüksek alaşımlı olabilirler.


5-Alaşımlı Çelikler: Bileşiminde sade karbonlu çeliklerde belirtilen oranları aşan veya özel maksatla bünyesinde diğer alaşım elementlerinden bir veya birden fazla bulunan çeliklerdir. Bileşimindeki alaşım elementlerinin toplamı %5’i geçmeyen çelikler az alaşımlı, %5’i aşan çelikler yüksek alaşımlı çeliklerdir.


6-Otomat Çelikleri: Talaş kaldırma işlemini kolaylaştırmak için, bileşimine fosfor, kurşun ve genellikle % 0,1 den daha çok kükürt katılan çeliklerdir.
 Hızlı talaş alma işlemlerinde talaşları kırar, işlenebilirliği kolaylaştırır, seri imalata uygun çeliklerdir.
 Bu özelliği sağlamak için yapıya S,P ve Pb katılır.
 %S=0,15-0,40
 %P=0,07-0,1
 Serbest kükürt zararlı olduğundan MnS olarak bağlanmalıdır.
 Serbest kükürtü bağlamak için pratikte Mn=4,5S oranında ilave yapılır.
 MnS ve Pb talaşı kırılganlaştırır, yağlama etkisiyle temiz yüzey ve uzun takım ömrü sağlar.

İndirme Bağlantısı

Özel Çelikler Ders Notları (pdf) ve Vize-final Sorularını İndirmek İçin TIKLAYINIZ….